Waar is het als eerste Nieuwjaar?
Het nieuwe jaar begint op de Line-eilanden van Kiribati. Kiritimati (Christmas Island) gebruikt de IANA-tijdzone Pacific/Kiritimati, oftewel UTC+14. Daarmee behoort Kiritimati tot de eerste bewoonde plaatsen ter wereld waar de kalender naar 1 januari springt. Terwijl daar om 00:00 de nieuwjaarsdag begint, is het in grote delen van Europa nog 31 december overdag. Dat grote verschil komt niet doordat de zon daar veertien uur eerder opkomt, maar doordat tijdzones en de internationale datumgrens bepalen welke kalenderdatum lokaal geldt.
Daarna volgt de jaarwisseling in kleine stappen westwaarts. De Chathameilanden van Nieuw-Zeeland zijn al 15 minuten na Kiritimati aan de beurt door hun bijzondere UTC+13:45-offset. Ongeveer een uur na Kiritimati vieren onder meer Auckland, Wellington, Tonga en Samoa Nieuwjaar. Auckland is voor veel mensen de eerste bekende grote stad waarvan de vuurwerkbeelden wereldwijd verschijnen. Twee uur later bereikt middernacht onder meer Sydney en Melbourne. Zo zie je op één dag de jaarwisseling als een golf van eilandengroepen via Nieuw-Zeeland richting Australië trekken.
Waar is het als laatste Nieuwjaar?
Aan het einde van de wereldwijde jaarwisselingsgolf komen we opnieuw in de Stille Oceaan uit, maar nu aan de andere kant van de internationale datumgrens. Tot de laatste bewoonde plaatsen behoren Pago Pago in Amerikaans-Samoa en Alofi op Niue; beide gebruiken UTC−11. Honolulu in Hawaï gebruikt UTC−10 en viert Nieuwjaar daardoor één uur eerder. Nog een uur later bereiken de onbewoonde Baker Island en Howland Island, beide UTC−12, 1 januari. Die eilanden zijn geografisch interessant, maar we presenteren ze niet als steden waar mensen daadwerkelijk de jaarwisseling vieren.
Tussen Kiritimati (UTC+14) en Pago Pago (UTC−11) zit precies 25 uur. Reken je ook de onbewoonde UTC−12-zone van Baker en Howland mee, dan duurt het zelfs 26 uur voordat alle tijdzones 1 januari hebben bereikt. Dat levert merkwaardige maar correcte situaties op: wanneer Baker Island eindelijk 1 januari bereikt, is het op Kiritimati al 2 januari. Daarom kan iemand aan de ene kant van de wereld al een nieuw kalenderjaar zijn begonnen terwijl iemand anders nog oudejaarsavond viert. De wereldwijde jaarwisseling duurt dus langer dan één etmaal.
Hoe laat is het Nieuwjaar in Australië?
Voor Australië bestaat geen enkel juist tijdstip. Rond de jaarwisseling gebruikt Sydney, Melbourne en Canberra door de zomertijd UTC+11, terwijl Adelaide op UTC+10:30 staat. Brisbane gebruikt UTC+10 en doet niet mee aan zomertijd; Darwin staat op UTC+9:30 en Perth op UTC+8. Daardoor begint 1 januari in Perth drie uur later dan in Sydney, hoewel beide steden in hetzelfde land liggen. Ook Lord Howe Island kent een afwijkende regeling. Wie precies wil weten wanneer het Nieuwjaar is, moet daarom altijd een stad kiezen. De tabel en zoekfunctie op deze pagina rekenen iedere plaats afzonderlijk om.
Hoe laat is het Nieuwjaar in Sydney?
In Sydney begint 1 januari precies om 00:00 lokale tijd in de IANA-zone Australia/Sydney. Rond de jaarwisseling geldt in New South Wales zomertijd, waardoor Sydney op dat moment UTC+11 gebruikt. Toch slaan we op de site nooit simpelweg “UTC+11” of “+10 uur verschil” op als vaste regel. Tijdzonewetgeving kan veranderen en het verschil met jouw locatie hangt ook af van jouw eigen tijdzone en zomer- of wintertijd. Door het daadwerkelijke lokale moment via de IANA-zone om te rekenen, blijft de weergegeven tijd inclusief datum correct. Zo zie je precies op welke dag en welk tijdstip je vanuit jouw locatie kunt meekijken.
Hoe laat is het Nieuwjaar in New York?
New York gebruikt de IANA-zone America/New_York. Op 1 januari geldt daar Eastern Standard Time (EST), oftewel UTC−5. Daardoor viert New York de jaarwisseling later dan Europa: ten opzichte van de Britse wintertijd is het verschil vijf uur en ten opzichte van de Midden-Europese wintertijd zes uur. De beroemde bal op Times Square daalt dus op een ander moment dan het vuurwerk in Londen, Parijs of Amsterdam. Binnen de Verenigde Staten schuift de jaarwisseling vervolgens verder westwaarts. Los Angeles bereikt middernacht drie uur na New York, waarna Alaska en Hawaï nog later volgen.
Waarom begint het nieuwe jaar niet overal tegelijk?
De aarde draait in ongeveer 24 uur om haar as. Daardoor staat de zon niet overal tegelijk het hoogst aan de hemel en ontstond de behoefte aan verschillende lokale tijden. Tegenwoordig zijn die tijden vastgelegd in wettelijke tijdzones die UTC als wereldwijde referentie gebruiken. Veel zones verschillen een heel aantal uren van UTC, maar er bestaan ook afwijkingen van 30 of 45 minuten. Middernacht op 1 januari is daarom een lokaal klokmoment en geen gebeurtenis die overal op aarde tegelijk plaatsvindt. Op precies hetzelfde wereldwijde moment kunnen twee steden verschillende kloktijden én verschillende kalenderdatums hebben.
Daar komt de internationale datumgrens bij. Deze denkbeeldige lijn loopt grotendeels door de Stille Oceaan, ongeveer tegenover de nulmeridiaan bij Greenwich, maar volgt geen kaarsrechte lijn: ze buigt om landen en eilandengroepen heen om te voorkomen dat één gebied onpraktisch over twee kalenderdagen wordt verdeeld. Wie de datumgrens westwaarts passeert, telt een dag bij de kalender op; oostwaarts gaat er een dag af. Kiribati wijzigde in de jaren negentig de tijdindeling van zijn oostelijke eilanden, zodat het hele land dezelfde kalenderdatum kon delen. Daardoor gebruikt Kiritimati nu UTC+14 en staat het vooraan bij iedere wereldwijde jaarwisseling.
Welke landen hebben meerdere tijdzones?
Grote landen en uitgestrekte eilandstaten kunnen meerdere tijdzones hebben. Voorbeelden zijn de Verenigde Staten, Canada, Rusland, Australië, Brazilië, Mexico en Indonesië. Daarom heeft de vraag “hoe laat is het Nieuwjaar in dit land?” niet altijd één antwoord. Sydney viert drie uur eerder dan Perth, New York drie uur eerder dan Los Angeles en binnen Rusland zit er een groot verschil tussen Moscow en Vladivostok. Ook Indonesië loopt van UTC+7 in onder meer Jakarta tot UTC+9 in onder meer Jayapura. Overzeese gebieden kunnen het totaal aantal tijdzones van een land nog verder vergroten. Een stad is daarom vrijwel altijd de beste keuze voor een nauwkeurige omrekening.
De live-tabel hierboven is ideaal voor de jaarwisseling, maar hetzelfde principe is nuttig op iedere andere datum. Wil je precies om middernacht iemand feliciteren met een verjaardag, een internationale videogesprek plannen, een livestream volgen, een deadline controleren of weten wanneer kerst ergens begint? Gebruik dan Wanneer is het daar?. Je kiest een plaats, lokale datum en lokale tijd; de tool rekent dat concrete moment om naar jouw eigen tijd inclusief de juiste kalenderdatum. De converter gebruikt dezelfde IANA-tijdzonegegevens als deze Nieuwjaarspagina, zodat ook zomer- en wintertijd en afwijkingen van een half uur of 45 minuten correct worden verwerkt.